1 - مورخ : دنبال احاطهء كلى بر حوادث روزگار و ثبت آن است . 2 - جغرافيدان : دنبال قسمتهاى سياسى است كه پيروزيها و شكستهاى ملل در جهات گوناگون را كه كجا پيروز شدند چه وقت از كجا عقب‌نشينى و . . . را بدست آورد . 3 - خطيب و سخنور : در تاريخ دنبال عبرت است تا بيابد ملتهائى كه در اثر نكبتها نابود يا در اثر نيكى رستگار شدند . 4 - مرد دينى : در تاريخ دنبال موارد پايه‌گذار دين است تا شئون دينى را از آنچه در پيرامون آن بر هواوهوس جلوه كرده جدا كند . 5 - اخلاقى : از بررسى تاريخ مىخواهد ملكات پسنديده و عكس العمل آنها را در افراديكه به آن آراسته و رستگار شدند بيابد . 6 - سياسى ( سياستمداران واقعى ) آنها كه مأمور تأمين مصالح ملت هستند مىخواهند از بررسى تاريخ به راز تقدم و تعالى ملل گذشته پى ببرند و همچنين بدانند شهوت‌پرستان چگونه نابود شدند تا با وقوف به سختىها و مشكلات آنها برنامه‌اى براى ملت خود تدوين كنند . 7 - اديب : مىخواهد از لابلاى تاريخ احوال امم گذشته به نكته‌هاى دقيق ادبى و اسلوب كلام در شعر و نثر و استعاره واقف شود . 8 - فقهاء : براى تصحيح اسناد روايت مجبورند به علم رجال تاريخى آن نگاه كنند . 9 - محدّثين : به‌منظور تحصيل وثوق و اعتماد به روايات همچنين داستان پيامبران و تحليل تعاليم آنها تاريخ را بررسى مىكنند . 10 - مفسّرين : براى اطلاع به وقايع گذشتگان و احوال پيشينيان به اقتضاى پاره‌اى از حكم و پند و موعظه و قصص آنها به تاريخ مراجعه مىكنند . 13 - اجمال واقعه غدير خم : پيامبر اسلام ( ص ) سال دهم هجرى قمرى براى حج از مدينه به‌طرف مكّه حركت كردند و اين تنها حجّى بود كه بعد از مهاجرت به مدينه آغاز شد و بنام حجّة الاسلام ، حجّة الوداع ،